Η πρόληψη και ο τακτικός προληπτικός έλεγχος του μαστού αποτελούν το πιο σημαντικό βήμα για την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού, προστατεύοντας την υγεία και την ποιότητα ζωής των γυναικών.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
Ο καρκίνος του μαστού είναι μία από τις πιο κοινές μορφές καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Οι παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του μαστού είναι γενετικοί (γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών και γονιδιακές μεταλλάξεις όπως BRCA1 και BRCA2 που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού) και περιβαλλοντικοί ή προσωπικοί (ορμονικές θεραπείες, παχυσαρκία, κατανάλωση αλκοόλ, ακτινοβολία). Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση παίζουν ζωτικό ρόλο στη μείωση της θνησιμότητας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Προληπτικός έλεγχος είναι ο έλεγχος ασυμπτωματικών γυναικών ώστε να εντοπιστούν καρκίνοι σε πολύ αρχικό στάδιο ή ακόμη και προκαρκινικές βλάβες. Η πρώιμη διάγνωση και η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού αυξάνει το προσδόκιμο επιβίωσης και μειώνει πολύ τα ποσοστά θανάτου από τη συγκεκριμένη νόσο. Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει την αυτοεξέταση, την κλινική εξέταση από ειδικό γιατρό (χειρουργό μαστού) και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Ο προληπτικός έλεγχος ξεκινάει από τη δεκαετία των 20 και γίνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής της γυναίκας.
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ
Η κλινική εξέταση γίνεται από ειδικό χειρουργό μαστού. Αποτελεί το πρώτο βήμα στον προληπτικό έλεγχο του μαστού. Ο μαστολόγος παίρνει λεπτομερές ιστορικό και αξιολογεί τους παράγοντες κινδύνου της ασθενούς. Στη συνέχεια γίνεται κλινική εξέταση, η οποία περιλαμβάνει την επισκόπηση και την ψηλάφηση των μαστών. Η κλινική εξέταση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα γιατί μπορεί να βοηθήσει στην εντόπιση βλαβών οι οποίες δεν έγιναν αντιληπτές στον απεικονιστικό έλεγχο. Πρόκειται για όγκους που δεν γίνονται αντιληπτοί εξαιτίας της μεγάλης πυκνότητας των μαστών, όγκους που μπορεί να εντοπίζονται σε περιφερικά σημεία των μαστών και να διαφεύγουν του απεικονιστικού ελέγχου ή άλλες καταστάσεις όπως για παράδειγμα η νόσος Paget η οποία γίνεται αντιληπτή αρχικά από την επισκόπηση.
ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ
Η μαστογραφία αποτελεί σήμερα τη πιο αποτελεσματική απεικονιστική εξέταση στον προληπτικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού. Η σύγχρονη μαστογραφία χρησιμοποιεί χαμηλής ενέργειας ακτίνες Χ και η εικόνα καταγράφεται στον υπολογιστή. Η μαστογραφία αυτή ονομάζεται ψηφιακή μαστογραφία. Πιο σύγχρονη εκδοχή της ψηφιακής μαστογραφίας είναι η μέθοδος της τομοσύνθεσης ή 3-D μαστογραφία. Σκοπός της μαστογραφίας είναι η επιβεβαίωση της ύπαρξης ενός κλινικού ευρήματος αλλά και η ανίχνευση μη ψηλαφητών βλάβών. Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες η μαστογραφία αρχίζει στην ηλικία των 40 ετών. Γυναίκες με κληρονομικό ιστορικό καρκίνου του μαστού πρέπει να υποβληθουν στην πρώτη μαστογραφία αναφοράς στην ηλικία των 35 ετών.
ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΗΜΑ
Αποτελεί συμπληρωματική εξέταση της μαστογραφίας με μεγάλη σπουδαιότητα σε ότι αφορά τον προληπτικό έλεγχο αλλά και τη διερεύνηση βλαβών των μαστών στις γυναίκες άνω των 40 ετών. Αποτελεί την κύρια απεικονιστική εξέταση σε νεότερες γυναίκες οι οποίες δεν υποβάλλονται σε μαστογραφία. Το υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται και από τον χειρουργό μαστού κατά την κλινική εξέταση για καλύτερη αξιολόγηση των κλινικών ευρημάτων. Επίσης, είναι απαραίτητο κατά τη διενέργεια βιοψιών με βελόνη ύποπτων εστιών , κατά την προεγχειρητική σήμανση με οδηγό ύποπτων μη ψηλαφητών βλαβών και κατά την προεγχειρητική σήμανση όγκων που πρόκειται να υποβλήθούν σε προεγχειρητική χημειοθεραπεία. Τέλος, είναι χρήσιμο εργαλείο του χειρουργού στο διεγχειρητικό έλεγχο ενός όγκου.
ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ
Η μαγνητική μαστογραφία είναι υψηλής ευκρίνειας εξέταση, η οποία μπορεί να επιτύχει την αποφυγή άσκοπων βιοψιών. Είναι ιδιαίτερα βοηθητική εξέταση στον προληπτικό έλεγχο πολύ πυκνών μαστών καθώς και μαστών που φέρουν ενθέματα (έλεγχος ακεραιότητας ενθεμάτων). Η μαγνητική μαστογραφία μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά στη διαφορική διάγνωση του ουλώδους ιστού από την τοπική υποτροπή.
ΑΥΤΟΕΞΕΤΑΣΗ
Η αυτοεξέταση είναι μια εξέταση ρουτίνας που η κάθε γυναίκα εκπαιδεύεται να κάνει μόνη της κάθε μήνα. Η αυτοεξέταση ξεκινά μετά την ηλικία των 20 ετών και σε συνδυασμό με την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο συμβάλει στη μείωση των θανάτων από καρκίνο του μαστού στις γυναίκες. Ο σκοπός της αυτοεξέτασης είναι να εξοικειωθεί η γυναίκα με την υφή των μαστών της και να μπορεί να εντοπίσει πιθανές αλλαγές στο στήθος της. Ωστόσο, είναι σημαντική η επίσκεψη στον ειδικό γιατρό γιατί υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να υποτιμηθούν ή να υπερεκτιμηθούν πιθανές αλλαγές από την ασθενή.
ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ
Μέτρα πρόληψης του καρκίνου του μαστού είναι τα εξής:
• Δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά και ζάχαρη αν και δεν υπάρχει ισχυρή ένδειξη της σχέσης δίαιτας πλούσιας σε λιπαρά και αυξημένου κινδύνου καρκίνου του μαστού.
• Αποφυγή αλκοόλ.
• Ρύθμιση σωματικού βάρους. Η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα κινδύνου στις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες.
• Περιορισμένη και υπό έλεγχο χρήση ορμονοθεραπείας υποκατάστασης και αντισυλληπτικών.
• Πρώτη εγκυμοσύνη σε μικρή ηλικία.
• Φυσική δραστηριότητα. Σε μελέτες έχει βρεθεί στατιστικά σημαντική μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού σε γυναίκες με τακτική σωματική άσκηση για 3-5 χρόνια.
• Προληπτικός έλεγχος πληθυσμού (screening)
Η μαστογραφία αποτελεί την εξέταση εκλογής για τον προληπτικό έλεγχο των γυναικών μετά τα 40 έτη. Η μαστογραφία σε συνδυασμό με την κλινική εξέταση μειώνει ικανοποιητικά τα ποσοστά νοσηρότητας και θανάτου από καρκίνο του μαστού στις γυναίκες >50 ετών. Ο υπερηχογραφικός έλεγχος είναι συμπληρωματική εξέταση της μαστογραφίας και η απεικονιστική εξέταση εκλογής για τον έλεγχο γυναικών κάτω των 40 ετών. Γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού ξεκινούν το μαστογραφικό έλεγχο στα 35 έτη. Συμπληρωματικός έλεγχος με μαγνητική μαστογραφία γίνεται επί ενδείξεων. Ο ετήσιος έλεγχος των μαστών (απεικονιστικός έλεγχος και κλινική εξέταση) είναι ο ιδανικότερος και ασφαλέστερος τρόπος πρόληψης του καρκίνου του μαστού.
ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
Οι γενετικοί έλεγχοι είναι εξετάσεις αίματος που μπορεί να βρουν συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις. Το αποτέλεσμα των εξετάσεων αυτών καθορίζει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου και ο γιατρός μπορεί να σχεδιάσει ένα συγκεκριμένο προληπτικό έλεγχο της ασθενούς που βασίζεται στο οικογενειακό/προσωπικό ιστορικό και στο αποτέλεσμα του γενετικού ελέγχου. Υπάρχουν ποικίλοι γενετικοί έλεγχοι. Η BRCA ανάλυση είναι πολύ σπουδαία εξέταση που εντοπίζει μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Έτσι μπορεί να εντοπίσει τον κίνδυνο ανάπτυξης κληρονομούμενου καρκίνου του μαστού και των ωοθηκών (HBOC syndrome). Σήμερα υπάρχουν και άλλες εξετάσεις που ελέγχουν μεγαλύτερο αριθμό ογκογονιδίων στον ίδιο έλεγχο.
Η έγκαιρη αξιολόγηση από εξειδικευμένο Χειρουργό Μαστού μπορεί να κάνει τη διαφορά στην πορεία της υγείας σας.
Κλείστε σήμερα το ραντεβού σας με τη Δέσποινα Καζαντζίδου, στη Θεσσαλονίκη, για εξατομικευμένο έλεγχο, διάγνωση και καθοδήγηση.