ΕΙΔΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΜΑΣΤΟΥ
Τα είδη του καρκίνου του μαστού είναι τα εξής:
Μη διηθητικός καρκίνος του μαστού
– DCIS (Πορογενές καρκίνωμα In Situ)
Στο είδος αυτό παρατηρείται ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων εντός των πόρων του μαζικού αδένα χωρίς διήθηση του τοιχώματός τους δηλαδή της βασικής μεμβράνης των πόρων. Πρόκειται για πρώιμο καρκίνο του μαστού. Το DCIS σε μεγάλο ποσοστό μετατρέπεται σε διηθητικό καρκίνωμα των πόρων. Συχνά εντοπίζεται με στικτές συρρέουσες επασβεστώσεις στη μαστογραφία και χωρίς άλλα ευρήματα στην κλινική εξέταση ή το υπερηχογράφημα. Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει την άτυπη επιθηλιακή υπερπλασία ή τη σκληρυντική αδένωση. Ο εντοπισμός μπορεί να είναι οπισθοθηλαίως ή πολυκεντρικός ,συνήθως στον σύστοιχο μαστό. Η διάγνωση γίνεται με core biopsy. Η αντιμετώπιση γίνεται με χειρουργική εξαίρεση της βλάβης σε υγιή όρια και ακτινοθεραπεία του μαστού για μείωση της πιθανότητας τοπικής υποτροπής. Σε περιπτώσεις εκτεταμένου ή πολυεστιακού DCIS μπορεί να είναι απαραίτητη η εκτομή όλου του μαστού. Στις περιπτώσεις αυτές δεν γίνεται συμπληρωματική ακτινοθεραπεία. Η πρόγνωση είναι άριστη.
– LCIS (Λοβιακό καρκίνωμα In Situ)
Το λοβιακό καρκίνωμα in situ αποτελεί ισχυρό παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου του μαστού. Δεν παρουσιάζει συμπτώματα και δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί στον συνήθη απεικονιστικό έλεγχο. Συνήθως αποτελεί τυχαίο εύρημα σε ιστολογικά παρασκευάσματα βιοψιών ή χειρουργικών επεμβάσεων. Παρατηρείται διήθηση πολλών λοβίων του μαζικού αδένα καθώς και κάποιων πόρων από καρκινικά κύτταρα. Η βλάβη είναι συνήθως πολυκεντρική με αρκετά μεγάλη πιθανότητα ανάπτυξης στον ετερόπλευρο μαστό. Συχνά εμφανίζονται διάφορα στάδια ατυπίας: LN1, LN2, LN3 (LN1 και LN2=άτυπη λοβιακή υπερπλασία, LN3=LCIS). Η διαφορά της άτυπης λοβιακής υπερπλασίας από το LCIS είναι ο τύπος και ο βαθμός επιθηλιακής διήθησης των λοβίων. Και οι δύο περιπτώσεις αποτελούν παράγοντες κινδύνου καρκινογένεσης. Οι ασθενείς με αυτά τα ευρήματα υποβάλλονται σε στενό έλεγχο και επί ενδείξεων οδηγούνται σε προφυλακτική μαστεκτομή άμφω (ισχυρό οικογενειακό ιστορικό) ή/και ορμονοθεραπεία.
Μικροδιηθητικός καρκίνος του μαστού
O μικροδιηθητικός καρκίνος του μαστού εμφανίζεται σε συνδυασμό με DCIS και LCIS. Αποτελεί το αρχικό στάδιο διήθησης και είναι σπάνιο να εντοπιστεί. Συνήθως το μέγεθός του είναι μικρότερο των 2mm και μπορεί να συνυπάρχουν περισσότερες των 3 εστίες χωρίς πιθανότητα διήθησης των μασχαλιαίων λεμφαδένων. Η πρόγνωση σε αυτό το στάδιο είναι εξαιρετική.
Διηθητικός καρκίνος του μαστού
– Πορογενής διηθητικός καρκίνος
Είναι ο πιο συχνός καρκίνος του μαστού. Κλινικά κατά την ψηλάφηση εμφανίζεται ως υπόσκληρη μάζα και συχνά ονομάζεται σκίρρο καρκίνωμα. Σε προχωρημένα στάδια παρατηρείται κατά τόπους νέκρωση που δυσχεραίνει την πρόγνωση. Οι συνήθεις εστίες μετάστασης του όγκου είναι το ήπαρ, οι πνεύμονες και τα οστά.
– Λοβιακός διηθητικός καρκίνος
Αποτελεί το 5-10 % των καρκίνων του μαστού. Συχνά εντοπίζεται στα άνω έξω τεταρτημόρια του μαστού. Είναι δύσκολη η διάγνωσή του γιατί πολλές φορές ομοιάζει με καλοήθεια. Χαρακτηρίζεται από πολυκεντρικότητα και έχει την τάση να εμφανίζεται και στον ετερόπλευρο μαστό.
– Σωληνώδης καρκίνος
Είναι σπάνιος όγκος χαμηλής διαφοροποίησης, συνήθως χωρίς μεταστάσεις στους λεμφαδένες, με θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς και καλύτερη πρόγνωση σε σχέση με το πορογενές καρκίνωμα. Συχνά ομοιάζει με την ακτινωτή ουλή.
– Μυελοειδής καρκίνος
Ο μυελοειδής καρκίνος είναι επίσης σπάνια μορφή καρκίνου του μαστού που εμφανίζεται σε νεότερες γυναίκες. Αυτό το είδος του καρκίνου έχει καλύτερη πρόγνωση από το πορογενές καρκίνωμα εκτός αν πρόκειται για άτυπο μυελοειδές καρκίνωμα, το οποίο έχει πρόγνωση αντίστοιχη του πορογενούς. Συνήθως έχει αρνητικούς ορμονικούς υποδοχείς και HER2 (-), με p53(+).
– Βλεννώδης ή κολλοειδής καρκίνος
Αποτελεί επίσης σπάνιο καρκίνο του μαστού με χαρακτηριστική συσσώρευση βλέννης πέριξ των καρκινικών κυττάρων. Έχει αργή ανάπτυξη και η πρόγνωση είναι συνήθως πολύ καλή.
– Θηλώδης καρκίνος
Ο θηλώδης καρκίνος αποτελεί το 1-2% των καρκίνων του μαστού και εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες γυναίκες. Είναι συχνά πολυεστιακός καρκίνος με θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς.
– Άλλοι σπάνιοι τύποι
Αποκρινείς όγκοι, μελάνωμα, σάρκωμα κ.ά.
Νόσος Paget
Η νόσος Paget αποτελεί σπανιότερη μορφή καρκίνου του μαστού που εντοπίζεται στη θηλή ή στη θηλαία άλω (1—4% των καρκίνων του μαστού). Αρχικά εμφανίζεται ως έκζεμα ή δερματική βλάβη στη θηλή/θηλαία άλω που δεν υποχωρεί με εφαρμογή τοπικών αλοιφών. Μπορεί να υπάρχει ορώδες ή οροαιματηρό έκκριμα θηλής. Συχνά παρατηρείται κνησμός, καύσος ή υπερευαισθησία στη θηλή. Απαιτείται βιοψία δέρματος που θέτει τη διάγνωση. Όταν τεθεί η διάγνωση είναι πιθανό να υπάρχει υποκείμενο DCIS ή διηθητικό καρκίνωμα εντός του μαζικού αδένα. Η θεραπεία είναι συνήθως μαστεκτομή γιατί πολύ συχνά υπάρχουν ήδη εντός του μαστού και άλλες αρχόμενες εστίες. Όταν η βλάβη είναι σε πολύ πρώιμο στάδιο είναι δυνατή και η ευρεία εκτομή με συνακόλουθη ακτινοθεραπεία.
Φλεγμονώδες καρκίνωμα του μαστού
Πρόκειται για πολύ επιθετική μορφή καρκίνου του μαστού με ταχεία εξέλιξη. Παρουσιάζεται ως γενικευμένο αιφνίδιο ερύθημα και σκληρία του δέρματος (συχνά με όψη φλοιού πορτοκαλιού) που ομοιάζει με μαστίτιδα. Η κλινική εικόνα παραμένει παρά τη θεραπευτική αγωγή. Απαιτείται άμεσος απεικονιστικός έλεγχος και βιοψία.
ΑΛΛΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΜΑΣΤΟΥ
ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ
Ο καρκίνος του μαστού στον άνδρα αποτελεί πιο σπάνια νόσο. Οι άνδρες έχουν μικρή ποσότητα μαζικού αδένα που έχει την πιθανότητα να αναπτύξει καρκίνο. Δυστυχώς ο καρκίνος του μαστού στον άνδρα συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο γιατί ο έλεγχος των μαστών δεν αποτελεί έλεγχο ρουτίνας στον ανδρικό πληθυσμό και επομένως δεν είναι εφικτός ο εντοπισμός του σε πρώιμο στάδιο όπως γίνεται στις γυναίκες. Ο ανδρικός καρκίνος του μαστού είναι πολύ πιο σπάνιος και επομένως οι πληροφορίες που έχουμε καθώς και η έρευνα είναι περιορισμένες με αποτέλεσμα η αντιμετώπιση στον άνδρα να βασίζεται σε μελέτες στο γυναικείο πληθυσμό. Οι παράγοντες κινδύνου του καρκίνου του μαστού στον άνδρα είναι η ηλικία (μέσος όρος 67 έτη), το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, οι γονιδιακές μεταλλάξεις (μετάλλαξη στο BRCA1 και στο BRCA2, καθώς και σε άλλα γονίδια όπως ATM, CHEK2, PALB2 κ.ά.), υψηλά επίπεδα οιστρογόνων στο αίμα (ορμονοθεραπεία για καρκίνο του προστάτη, ορμονοθεραπεία για αλλαγή φύλου, παχυσαρκία, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, ορχεκτομή), σύνδρομο Klinefelter, ιστορικό έκθεσης του θωρακικού τοιχώματος σε ακτινοβολία (θεραπεία για λέμφωμα). Τα συμπτώματα του καρκίνου του μαστού στον άνδρα είναι η ύπαρξη ψηλαφητού όγκου στο μαστό ή στη μασχάλη, μαστωδυνία, εισολκή θηλής, έκκριμα θηλής, αλλαγές στην υφή του δέρματος του μαστού ή αλλαγές στο σχήμα και στο μέγεθος του μαστού. Βέβαια οι αλλαγές αυτές μπορεί να οφείλονται σε καλοήθεις παθήσεις όπως η γυναικομαστία, το λίπωμα, η κύστη, το αιμάτωμα ή η λιπονέκρωση. Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού στον άνδρα γίνεται όπως και στις γυναίκες με κλινική εξέταση, μαστογραφία, υπερηχογράφημα μαστών και βιοψία με κόπτουσα βελόνη. Όταν διαγνωστεί καρκίνος του μαστού γίνονται περαιτέρω εξετάσεις (εργαστηριακές εξετάσεις αίματος, MRI, αξονική τομογραφία, σπινθηρογράφημα οστών και επί ενδείξεων PET scan). Ο πιο συχνός τύπος καρκίνου του μαστού στον άνδρα είναι ο καρκίνος των πόρων διηθητικός και in situ. Πολύ σπάνια συναντάται ο λοβιακός τύπος, ο φλεγμονώδης καρκίνος και η νόσος Paget. Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού στον άνδρα περιλαμβάνει τη χειρουργική θεραπεία, τη χημειοθεραπεία, την ακτινοθεραπεία, την ορμονοθεραπεία, τη στοχευμένη μοριακή θεραπεία και την ανοσοθεραπεία όπως και στη γυναίκα. Σύμφωνα με διεθνείς οδηγίες όλοι οι άνδρες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού θα ήταν καλό να υποβληθούν σε γενετικά τεστ για έλεγχο γενετικών μεταλλάξεων. Αντίστοιχα οι άνδρες που έχουν οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, των ωοθηκών, του παγκρέατος ή του προστάτη ή υπάρχει στο οικογενειακό τους περιβάλλον άτομο με γενετική μετάλλαξη που αυξάνει τον κίνδυνο καρκινογένεσης, καλό είναι να υποβληθούν σε γενετικά τεστ. Τέλος, άνδρες με μεταλλάξεις στα ογκογονίδια BRCA1 και BRCA2 εκτός του καρκίνου του μαστού, έχουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του προστάτη και του παγκρέατος.
ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή αμέσως μετά την κύηση. Εμφανίζεται συχνότερα σε νεότερες έγκυες γυναίκες (32-38 ετών). Δυστυχώς η διάγνωση του καρκίνου του μαστού κατά την εγκυμοσύνη είναι αρκετά δύσκολο να γίνει σε αρχικό στάδιο, εξαιτίας των μεταβολών του μαζικού αδένα και της αδυναμίας εκτέλεσης κάποιων απεικονιστικών εξετάσεων (όπως η μαστογραφία), ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο της κύησης, που μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στο έμβρυο. Τα συμπτώματα του καρκίνου του μαστού στην εγκυμοσύνη είναι τα συνήθη συμπτώματα όλων των γυναικών (ψηλαφητός όγκος στο μαστό ή στη μασχάλη, αλλαγή στο σχήμα και στο μέγεθος του μαστού, εισολκή θηλής, αλλαγή στο χρώμα και στην υφή του δέρματος του μαστού, έκκριμα θηλής, εικόνα μαστίτιδας). Η διάγνωση γίνεται με το ιστορικό, την κλινική εξέταση, τον υπερηχογραφικό έλεγχο και τη βιοψία. Η μαστογραφία αντενδείκνυται ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο της κύησης γιατί μπορεί η ακτινοβολία να προκαλέσει βλάβες στο έμβρυο. Επίσης συχνά στην εγκυμοσύνη η μαστογραφία δίνει ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Η βιοψία θέτει τη διάγνωση. Γίνεται με λεπτή βελόνη (FNA), με κόπτουσα βελόνη (core biopsy) ή βιοψία εκτομής. Οι απεικονιστικές εξετάσεις, η ιστολογική εξέταση και τα συμπληρωματικά τεστ δίνουν πληροφορίες για το αν ο όγκος έχει μεταστάσεις, την επιθετικότητα του όγκου, την πιθανότητα υποτροπής και ποιες είναι οι θεραπείες που πρέπει να ακολουθηθούν. Οι απεικονιστικές εξετάσεις που απαιτούνται για τη σταδιοποίηση της νόσου είναι η ακτινογραφία θώρακα, το σπινθηρογράφημα οστών, το υπερηχογράφημα ήπατος και η MRI. Στη σταδιοποίηση παίζουν ρόλο το ΤΝΜ σύστημα, ο βαθμός διαφοροποίησης των κυττάρων και οι δείκτες. Οι θεραπευτικές επιλογές εξαρτώνται από το στάδιο της νόσου και το τρίμηνο κύησης. Οι κύριες θεραπευτικές επιλογές είναι η χειρουργική αφαίρεση, η ακτινοθεραπεία και η χημειοθεραπεία. Η διακοπή της κύησης δεν φαίνεται να βελτιώνει την επιβίωση της μητέρας. Η χειρουργική θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική εκτομή ή ριζική τροποποιημένη μαστεκτομή με βιοψία λεμφαδένων μασχάλης. Η ακτινοθεραπεία αποτελεί συμπληρωματική θεραπεία που καταστρέφει τα τυχόν διαφυγέντα καρκινικά κύτταρα. Στέλνει ακτινοβολία στην περιοχή του σώματος όπου αναπτύχθηκε ο καρκίνος. Στις γυναίκες με αρχόμενο καρκίνο του μαστού (στάδιο Ι και στάδιο ΙΙ) μπορεί να χορηγηθεί ακτινοθεραπεία αμέσως μετά τον τοκετό ενώ στις γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο του μαστού (στάδιο ΙΙΙ και στάδιο IV) μπορεί να χορηγηθεί ακτινοθεραπεία σε ειδικές περιπτώσεις μετά τους 3 πρώτους μήνες της κύησης και αν είναι δυνατό μετά τον τοκετό. Η χημειοθεραπεία είναι θεραπεία με κυτταροτοξικά φάρμακα που εμποδίζουν την ανάπτυξη των κυττάρων ή τα καταστρέφουν. Αποφεύγεται η χορήγησή της στους πρώτους 3 μήνες της κύησης, αλλά και μετά τους 3 πρώτους μήνες μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο έμβρυο και πρόωρο τοκετό ή ελλιποβαρή νεογνά. Ωστόσο, η διακοπή της κύησης δε φαίνεται να βελτιώνει την επιβίωση της μητέρας. Επίσης ο καρκίνος του μαστού δεν φαίνεται να επηρεάζει το έμβρυο. Η εγκυμοσύνη σε γυναίκα που έχει νοσήσει από καρκίνο του μαστού στο παρελθόν δεν φαίνεται να επηρεάζει την επιβίωσή της. Ωστόσο, πολλοί γιατροί συστήνουν επόμενη εγκυμοσύνη τουλάχιστον 2 χρόνια μετά το πέρας των θεραπειών για καρκίνο του μαστού. Τέλος, η γαλουχία πρέπει να διακόπτεται σε περίπτωση χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας.
Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστά σχεδιασμένη θεραπεία μπορούν να κάνουν τη διαφορά στην πορεία της υγείας σας.
Μαζί θα εξετάσουμε αναλυτικά τα ευρήματα και θα επιλέξουμε το θεραπευτικό πλάνο που σας ταιριάζει, με ασφάλεια και σεβασμό στις ανάγκες σας.